Chantal Mouffe – Claude Lefort – Slavoj Zizek
Al eeuwen lang leveren filosofen een analyse van de maatschappij hetgeen zowel legitimering van als kritiek op de ‘status quo’ mogelijk maakt. Anders geformuleerd: filosofen (be)denken ‘het politieke’ waardoor het mogelijk wordt op een door deze denkbeelden bepaalde wijze ‘politiek’ te bedrijven. Het seminar behandelt ondermeer de opvattingen van hedendaagse denkers als Chantal Mouffe, Claude Lefort en Slavoj Zizek om ons eigen politieke denken en handelen van nieuwe ‘input’ te voorzien.
Dag 1
Politieke filosofie
Inleiding: Het politieke denken
In de klassieke oudheid: een pleidooi voor burgerschap, in de moderne tijd: maatschappelijke verdragsleer en in onze tijd: kritiek op de ‘malaise’ van de (laat)moderne samenleving
Gesprek
Dag 2
Carl Schmitt
Inleiding: Carl Schmitt
Contra de Verlichting / het liberalisme: ‘politieke theologie’, de situatie in de Weimar Republiek en Schmitt als ‘Schreibtischtäter’
Bespreking:
Carl Schmitt: Het begrip politiek
Het ‘vriend-vijand’ onderscheid als criterium, een pleidooi voor (de soevereiniteit van) de staat en tegen (het risico van) depolitisering
Gesprek
Dag 3
Chantal Mouffe
Inleiding: Chantal Mouffe
Contra John Rawls / Jürgen Habermas: vraagtekens bij het deliberatieve en consensusmodel van democratie
Bespreking:
Chantal Mouffe: Over het politieke
De antagonistische dimensie van de politiek en de rol van affecten bij de constructie van politieke identiteiten
Gesprek
Dag 4
Claude Lefort
Inleiding: Claude Lefort
In het spoor van Machiavelli en Merleau-Ponty: democratie zonder blauwdruk
Bespreking:
Claude Lefort: Het democratisch tekort
Het onderscheid tussen het politieke en de politiek, de democratie als vraagstuk en de lege plaats van de macht
Gesprek
Dag 5
Slavoj Zizek
Inleiding: Slavoj Zizek
In het spoor van Lenin en Lacan: radicale kritiek van het kapitalisme en van de ethisch-politieke verbeelding met als alternatief een ethiek van het reële
Bespreking:
Slavoj Zizek: ‘Filosofie is geen dialoog’ / ‘Geluk na 11 september’
De taak van de filosofie: een analyse en transformatie van het begrippenkader van het (politieke) denken/spreken / ‘Weg met respect voor Andersheid’!, ‘Leve de vrijheidsstrijder met een onmenselijk gezicht!’, enzovoort
Gesprek
Het seminar wordt van november 2010 t/m maart 2011 aangeboden in de reeks (jaarlijkse) bijeenkomsten van de ‘Leidse Kring’