Westerse wijsbegeerte wordt volgens velen gekenmerkt door lichaamsvijandigheid. Uiteraard zijn er door de eeuwen heen ook filosofen geweest die deze afkeer en afwijzing van het lichaam niet deelden. In de 20ste eeuw vormt het denken van Maurice Merleau-Ponty een definitief keerpunt. Zijn Fenomenologie van de waarneming is het ideale vertrek-punt voor een onderzoek naar eigen bevindingen en opvattingen over lichamelijkheid. Hoeveel ‘kennis’ zit er in ons lijf als wij autorijden, piano-spelen of in gesprek zijn? Bovendien lijken zijn opvattingen bevestigd te worden door recent neurobiologisch onderzoek naar de rol van ‘spiegel-neuronen’ in onze omgang met anderen.
Hedendaagse Westerse denkers proberen - in het spoor van Martin Heidegger – ons ervan te overtuigen onszelf niet langer op te vatten als ‘ik’, i.e. een rationeel en autonoom subject. In de wijsheidsleren van de Afrikaanse ‘sages’, die aan de wieg staan van de Afrikaanse filosofie, heet(te) het altijd al: “Ik ben, omdat wij zijn”. Het is dan ook tijd om ons eens te verdiepen in hun ‘filosofie van het wij’ en hun opvattingen over leiderschap en over de rol die de dialoog (mazungumzo) hoort te spelen bij besluitvorming.
Het seminar biedt de kans om kennis te maken met de opvattingen van Merleau-Ponty, het onderzoek naar de werking van spiegelneuronen en de leer van de Afrikaanse ‘sages’.
Dag 1 en 2
Referaat: Westerse filosofie en lichamelijkheid
Contra (Plato-Cicero-Augustinus-Descartes-Kant) en pro (Aristoteles-Epicurus-Spinoza-Hume-Nietzsche)
Discussie
Inleiding: Maurice Merleau-Ponty
Het menselijk bestaan: er betrokken in betrekkingen zijn, ontwerp en lichamelijkheid
Bespreking:
Maurice Merleau-Ponty: Fenomenologie van de waarneming I
De eenheid van lichaam en geest, het belichaamde karakter van ons ‘in-de-wereld-zijn’ en het lichaam-subject
Dag 2 en 3
Bespreking:
Maurice Merleau-Ponty: Fenomenologie van de waarneming II
Het lichaam van de ander, het menselijk bestaan als coëxistentie en het sociale als dimensie van mijn zijn
Referaat: Merleau-Ponty en hedendaagse neurofilosofie
Lichaamsbewustzijn, Damasio’s ‘The feeling of what happens’, co-existentie en de rol van spiegelneuronen
Discussie
Dag 4
Referaat: Westerse filosofen en ‘wij’
Het gemeenschapswezen: van zoon politikon (Aristoteles) via mitsein (Martin Heidegger) naar être singulier pluriel (Jean-Luc Nancy)
Discussie
Bespreking:
Heinz Kimmerle: Mazungumzo
Afrikaanse filosofie als wijsheidsleer, Afrikaanse gemeenschapszin en de ‘filosofie van het wij’
Discussie
Bespreking:
H. Odera Oruka: Sage philosophy
Sage philosophy, the difference between folk and philosophical sages, and the ideas of four sages on man
Dag 5
Bespreking:
Willem de Liefde: African tribal leadership voor managers
De pijlers van tribaal leiderschap, ubuntu: de gemeenschap als leidend principe en de kgosi: de natuurlijke leider
Gesprek
Dit seminar wordt – in verschillende versies/vormen – gegeven
• op 21 en 29 november 2009 in de reeks (jaarlijkse) bijeenkomsten van ‘Filosofie en gezondheidszorg’ te
Vlissingen
• van november 2009 t/m april 2010, in de reeks (jaarlijkse) bijeenkomsten van de ‘Leidse Kring’
• (hoogstwaarschijnlijk) in de zomer 2010 op het Griekse eiland Amorgos.