Stelt u zichzelf wel eens de vraag of wat u doet wel moreel verantwoord is? Wat onderscheidt U van anderen in uw praktijk als arts? Stel dat een patiënt haar eicellen wil laten invriezen ten behoeve van een uitgestelde kinderwens? Hoe voert U dan een gesprek? Conditioneren wij kinderen en volwassenen met behulp van medisch-farmaceutische technologie? Horen apothekers altijd de laagst geprijsde geneesmiddelen in te kopen en te verstrekken? Met zulk soort ethische vragen wordt de arts/apotheker vrijwel dagelijks geconfronteerd.
De praktijk van de arts/apotheker kent een ‘orde van spreken’ en een ‘horizon’, n.l. de Westerse samenleving aan het begin van de 21ste eeuw. Daardoor bevinden we ons in een situatie die een bepaalde manier van denken een ‘logisch’ karakter geeft. Het gevolg is dat dit ‘denken’ de zorgverlener voorschrijft hoe deze zijn beroep moet uitoefenen. Hebben de (morele) dilemma’s in de praktijk van artsen en apothekers (ook) te maken met deze manier van denken? Is het mogelijk om anders te denken en levert dat een oplossing van de problemen op?
Doel
Door een casus gerichte aanpak is de deelnemer na de workshop in staat om:
• een ethisch probleem in de praktijk als zodanig te herkennen
• het probleem te formuleren in termen van het heersende conceptuele model
• het probleem op andere wijze te herformuleren
• alternatieve zienswijzen en oplossingen aan te dragen
• de daarbij behorende argumentatie te verschaffen.
Programma
De huidige, heersende ‘vier principes benadering’ in de medische ethiek (autonomie, goed doen, niet schaden en rechtvaardigheid) is gebaseerd op een modern filosofische opvatting van het zelf als een rationeel en autonoom subject. Het is echter ook mogelijk om ons op een andere manier op te vatten. Dat werpt ook een ander licht op morele problemen en stelt ons in staat deze op andere wijze te analyseren en op te lossen.
Sessie 1
We presenteren (kort) de in de workshop gebruikte benadering, n.l. een combinatie van systeemdenken, conceptuele analyse en casuïstiek. Vervolgens wordt de deelnemers gevraagd om
• hun opvattingen over de zorgverlener-patiënt relatie tot een vijftal (kern)begrippen te herleiden
• voorbeelden te presenteren van dilemma’s waarmee ze regelmatig worden geconfronteerd in de relatie met hun patiënten.
Sessie 2
We presenteren (kort) een andere, ondermeer op neurobiologische onderzoeksresultaten gebaseerde manier om onszelf op te vatten, n.l. als een wezen dat vanuit gevoelens voor en in betrekkingen met anderen leeft en zich van daar uit verantwoordelijk voor een ander(e) voelt en dat in zijn handelen toont.
Vervolgens wordt aan de hand van de gepresenteerde casuïstiek onderzocht in hoeverre deze andere opvatting van het zelf een oplossing van morele dilemma’s mogelijk maakt.
Deze workshop wordt - samen met Ruud Dessing (bestuurslid KNMP) – op 11 maart en 11 november 2010 bij Postgrade gegeven.