Bruno Latour – 9 februari 2022

Wij leven in een ‘Kritieke Zone’, d.w.z een minuscule zone van maar een paar kilometer breed tussen de bovenlaag van de atmosfeer en de onderlaag van de ‘bedrock’, samen met alle andere, met de aarde levende, niet-menselijke en menselijke wezens, als een ‘assemblage van actanten’. De Franse wetenschapsfilosoof en ecologisch…

Lees verder

Anders denken over de natuur – 22 maart 2022

Eerst vertel ik (kort) hoe Herakleitos in de Oudheid en Descartes, Spinoza en Nietzsche in de moderne tijd de relatie van de mens met de natuur dachten om dan de opvattingen te presenteren van drie ecologische denkers van onze tijd: Martin Heidegger, Timothy Morton en Bruno Latour. We krijgen (achtereenvolgens)…

Lees verder

Klimaatverandering – wat te doen? – 19 maart 2019

Wij leven in het antropoceen: het tijdperk waarin de mensheid als nooit tevoren zijn invloed op de aarde laat gelden. Die invloed heeft catastrofale gevolgen: het stijgen van de zeespiegel, klimaatopwarming, meer broeikasgassen en het uitsterven van soorten zijn slechts enkele voorbeelden. Hoe het tij te keren? Hoe een homo ecologicus…

Lees verder

Klimaatverandering – wat te doen? – 26 maart 2019

Wij leven in het antropoceen: het tijdperk waarin de mensheid als nooit tevoren zijn invloed op de aarde laat gelden. Die invloed heeft catastrofale gevolgen: het stijgen van de zeespiegel, klimaatopwarming, meer broeikasgassen en het uitsterven van soorten zijn slechts enkele voorbeelden. Hoe het tij te keren? Hoe een homo ecologicus…

Lees verder

Zorg voor het zelf – 7 februari 2017

“Ikke, ikke, de rest kan stikken” – zo luidt een bekend gezegde. Zorg voor het zelf wordt tegenwoordig – anders dan in de Oudheid – vaak opgevat als alleen maar zorg voor mijzelf. In mijn lezing stel ik voor om ons ook verantwoordelijk te voelen voor de ander en ‘moeder…

Lees verder

Heidegger en Spinoza – 11 februari 2017

In deze lezing vergelijk ik de opvattingen van Spinoza in de Ethica met die van Heidegger in Zijn en tijd en in het latere werk. We maken kennis met Heideggers analyse van het menselijk bestaan als erzijn (Dasein) en de opdracht die het ons oplevert, n.l. eigenlijk te zijn, en…

Lees verder

De betrokken burger – maart en april 2017

In het voorjaar organiseert Boekhandel Van Pampus weer een aantal lezingen. In de reeks van vier bijeenkomsten behandelen Catharina de Haas en ik de opvattingen van Aristoteles, Hannah Arendt, Willem Schinkel en David van Reybrouck over burgerschap, politieke betrokkenheid en de toekomst van de democratie.  Op het programma: – maandag…

Lees verder

Hannah Arendt – 20 maart 2017

 In deze lezing maak je kennis met Hannah Arendt en haar analyse van de menselijke conditie. We komen te weten hoe zij een onderscheid maakt tussen drie fundamentele menselijke activiteiten: arbeid, werk en handelen, dat zij nataliteit en pluraliteit opvat als condities van het menselijk handelen, dat zij oproept tot…

Lees verder

Martha Nussbaum – 21 maart 2017

In deze lezing presenteer ik het antwoord van de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum op de vraag: ‘Hoe kan iedere vrouw en man, die deel uitmaakt van de wereldgemeenschap (kosmopolis), de kans krijgen om een (vol)waardig menselijk leven te leiden, om bepaalde mogelijkheden (capabilities), die wezenlijk zijn voor ieder mens, te…

Lees verder

Emmanuel Levinas – 5 april 2017

Kent elke handelingssituatie niet een ‘economisch’ uitgangspunt en een ethische dimensie? Is leven niet gericht op genieting? Ben jij niet gevoelig voor lijden, van jezelf en van een ander. Hoort heteronomie niet het uitgangspunt te zijn van ethiek? Horen wij niet te (leren) ‘luisteren naar het gelaat van de Ander’?…

Lees verder

Waarom rust? – 10 april 2017

‘Waarom is rust nastrevenswaardig?’, zo luidt één van de vragen die in de ‘Maand van de Filosofie’ besproken zal worden. In deze lezing maakt u kennis met de antwoorden van de Chinese wijze Laozi (‘dan doe je wat de weg vraagt’), de middeleeuwse mysticus Meister Eckhart (‘dan sta je vanuit…

Lees verder

Moreel beraad – 18 september 2016

In het dagelijks leven of op het werk komen situaties voor waarin je niet weet wat te doen, waarin het moeilijk is een keuze te maken, waarin het lastig is een beslissing te nemen. Moreel beraad, ook wel: dilemmaberaad, maakt het mogelijk om samen met elkaar zulk soort situaties te…

Lees verder

Het Oosterse denken – 25 september 2016

Oosterse filosofie heeft als uitgangspunt de meditatieve oefenpraktijk. Deze manier van verstaan heeft als ‘effect’ een bepaald besef van de werkelijkheid en een bepaalde manier van in het leven staan. In de lezing maken we kennis met het Chinese taoïsme, in het bijzonder de oude meesters Lao Zi en Zhuang…

Lees verder

Martha Nussbaum – 24 oktober 2016

De Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum wijst in haar omvangrijke werk op de rol en het belang van narratieve verbeelding. Dat is het vermogen om jezelf in de schoenen van een persoon te verplaatsen die van je verschilt, om een intelligente lezer van het verhaal van die persoon te zijn, en…

Lees verder

Gastvrijheid! – 25 oktober 2016

We leven in een tijd waarin duizenden mannen, vrouwen en kinderen op de vlucht voor allerlei vormen van ellende (oorlogsgeweld, armoede, hongersnood) op onze deur kloppen. Er wordt van ons gastvrijheid, ja liefde voor de vreemdeling verlangd. Vanzelfsprekend toch? Of niet? We maken kennis met wat verschillende filosofen in de…

Lees verder

Friedrich Nietzsche – 2 november 2016

Friedrich Nietzsche staat bekend als de ‘filosoof met de hamer’. Zijn werk zorgt voor een keerpunt in de Westerse wijsbegeerte.. Filosofie wordt door hem opgevat als een esthetisch-ethisch project.  Hij stelt voor het zelf, onszelf, op te vatten als een kunstzinnig scheppend wezen. Hij roept ons op om ons leven…

Lees verder

Antonio Damasio – 7 november 2016

De neuroloog Antonio Damasio stelt – op basis van neurologische onderzoeksresultaten – vast dat bepaalde hersenactiviteiten het mogelijk maken dat wij in handelingssituaties voelen / ‘weten’ wat gaande of gevraagd is, wat voor het overleven in welbevinden van anderen en mij voordelig is. Zijn werk kan dan ook worden gelezen…

Lees verder

Martin Heidegger – 16 november 2016

Martin Heidegger wordt door velen beschouwd als één van de belang­rijkste figuren uit de geschiedenis van de filosofie. Zijn hoofd­werk Sein und Zeit (uit 1927) is van grote invloed geweest op de ontwikkelingen in de filosofie van de twin­tigste eeuw. We maken kennis met zijn in dit boek gepresenteerde opvattingen…

Lees verder

Gastvrijheid – 8 februari t/m 18 april 2016

We leven in een tijd waarin duizenden mannen, vrouwen en kinderen op de vlucht voor allerlei vormen van ellende (oorlogsgeweld, armoede, hongersnood) op onze deur kloppen. Er wordt van ons gastvrijheid, ja liefde voor de vreemdeling verlangd. Vanzelfsprekend toch? Of niet? In deze reeks van zes lezingen vertellen Catharina de…

Lees verder

Rosi Braidotti – 16 februari

Simone de Beauvoir stelde dat je niet als vrouw wordt geboren maar tot vrouw wordt gemaakt. Rosi Braidotti gaat ‘vrolijk wetenschappelijk’ verder: “We worden niet als mens geboren maar tot mens gemaakt”. Laten we ons bestaan ‘voorbij de mens’ opvatten en vormgeven als nomadisch van aard. Belangrijke kenmerken van het…

Lees verder

Anders denken! Anders worden! – 20 maart 2016

In deze lezing maak je kennis met de opvattingen van de drie Franse denkers Emmanuel Levinas, Michel Foucault en Luce Irigaray. Levinas wijst op de ethische dimensie van elke handelingssituatie. Hij roept ons op ons open te stellen voor deze dimensie en ons op die manier verantwoordelijk te voelen en…

Lees verder